Intersekse en genderidentiteit zijn twee dingen

In discussies over gender wordt intersekse vaak aangehaald als argument. De redenering luidt dan: omdat er lichamen bestaan die niet netjes in een hokje passen, is het onderscheid tussen man en vrouw niet hard. Veel mensen met een DSD-conditie herkennen zich daar niet in.

Wat een diagnose is

Een DSD-conditie beschrijft hoe de lichamelijke ontwikkeling verlopen is. Het is een bevinding van artsen, meestal met concrete gevolgen voor gezondheid, puberteit of vruchtbaarheid. Het is geen uitspraak over hoe iemand zichzelf ziet.

Wat betrokkenen zelf zeggen

Patiëntenorganisaties vragen al jaren aandacht voor dit onderscheid. De meeste mensen met een DSD-conditie zien zichzelf gewoon als man of vrouw en willen goede medische zorg, geen positie in een debat. Wie hun diagnose gebruikt als illustratie in een discussie over identiteit, spreekt over hen in plaats van met hen.

Waarom het onderscheid praktisch uitmaakt

In de zorg leidt het door elkaar halen van beide onderwerpen tot verwarring. De vragen die bij een DSD-conditie spelen — hormoonbehandeling, operaties, vruchtbaarheid, erfelijkheid — vragen om medische antwoorden en om zorgvuldig overleg met ouders en patiënt. Dat is een ander gesprek dan het gesprek over identiteit, met andere afwegingen en andere deskundigen.

Wat wel klopt

De ontwikkeling kan op meerdere manieren anders verlopen, en de biologie is ingewikkelder dan een enkel schoolboek suggereert. Dat maakt de twee ontwikkelingsroutes — richting jongen of richting meisje — niet minder herkenbaar; het laat zien waar en hoe zo’n route kan afwijken.